Dünyada ve akabinde Türkiye’de
işçi çıkarma ortamda yavaş yavaş gelen ekonomik kriz ortamında başvurulan eylem
olarak önümüze çıkmaktadır. Bu işçi çıkarmalar kaynak olarak internet
haberlerinden alığımız ve okuduğumuz haberlerce ülkede bulanan kriz ve dış
ilişkilerdeki olumsuz gelişmeler sonucuna varmaktayız.
Birbirine bağlı zincir
halkaları yada domino taşlarının sıralı dizilmesi gibi bir ülkede oluşan
gerileme yada kriz iş yaptıkları ülkelerde yansımaktadır. Ekonomik kriz yaşayan
ülke hem kendi ülkesindeki firma bende vatandaşının ihracat ithalat etken rol
oynamaktadır.
İşçi çıkarma haberlinde
genelde mavi yaka olarak adlandırılan işçi kesimi çıkarıldığı haber yapılmadadır
beyaz yaka yani mühendis yada yönetici kademesinden haberlerde pek
karşılaşmayız. Bunu sebebi, çalışma yaşamının önemli yasalarından olan 4857
sayılı İş Yasası, milyonlarca çalışan işçi ile işvereni ilgilendirmektedir.
Mühendislerin çalışma koşullarını düzenleyen ayrı bir yasal düzenleme olmadığı
için sigortalı-ücretli çalışan mühendisler de aynı İş Yasası'na tabidir.
Türkiye’de son 10 yıldaki
işçi çıkarılması yada toplu işçi çıkartılmalarına
baktığımızda en çok aşağıda bahsetmeye çalıştığım ve iş hayatındaki kısada olsa
tecrübelerimle açıklamaya çalışacağım.
Ekonomik af bekletişi
Bir kısım yönetici ve
firma sahipleri zararına satış yaptıklarını yada işçi ücretlerini ödeyemediği bildirerek
bunların bir kısmı devlet tarafından vergi affı yada bir takım iyileştirmeler
yapılması adınadır.
Pazar Maliyet Liderimiz Yok !
Maliyet liderliği, pazarda etkin olarak rekabet edebilmek için, müşterilerin
ihtiyaçlarını ve isteklerini karşılarken işletmenin bütün faaliyetlerinde
maliyetlerin en aza indirilmesidir Maliyet liderliği stratejisi, işletmelerin
çalışmalarını rakiplerine göre daha düşük maliyetle gerçekleştirerek, sektör
ortalamasının üstünde kazanç sağlamasıdır Bu strateji, yüksek pazar payına,
hammaddelere erişilebilirliğe, ürünlerin pazardaki yüksek fiyat esnekliğine
bağlıdır Burada bahsetmek istediğimiz firma açısından maliyetlerin yükselmesi sonucu
ilk olarak faturanın işçiye kesilmesidir. Endüstriyel bir çok hammadde ve yarı mamulün
dışarıdan alınması ve fiyatlarının
yükselmesi o fabrikadaki işçiler için büyük
bir risk doğurmaktadır. Üretim olayında bu şekildeyken, hizmet için pekte
farksız sayılmaz başta banka ve çağrı merkezleri olmak üzere bir çok hizmet
kısmında çalışan işçiler prim ve performans gibi kriterler sonucu işte çıkarılmaktadır.
Kaynak: KPMGvergi.com, Üfe/Tüfe Oranları
Dünyadaki bir dalgalanma ya da gerileme durumun etkisi. Türkiye’nin jeopolitik
ve jeostrateji konumu itibariyle balkanlar, kuzey Afrika , Arap yarım adası Kafkaslar
yoğunlukta olmak üzere bir çok şirketin üretim ve hizmet merkezi konumdadır. Bunlardan başlıcaları,
Üretim için; Coca Cola, leys, Toyota, Renault, Ford, bosh, fiat, jamenson, sunny,
sımanns, LG, Avon, Colgate,
Hizmet için; Sap, Abobe, Google, PWC,
IBM, Microsoft, Aviva, Orecle gibi firmalar.
Kaynak: TÜİK Hane halkı İşgücü Araştırması, Şubat 2019
Kolay işçilik
Gözlemlene haberlere bakıldığında genelde üretim işçilerinin çıkarıldığı
yani yapacakları işlerin yıllardır belirlenmiş standartlara oturmuş ve toplu
işçi çıkarmalarında dahi gerek stok sorunu yaramayan gerekse yeni işçi alım
sürecinde işi öğretene kadar gecen süre çok hayati bir etken olmaması. Dikkat
edilirse bir üretim bant sistemi bulunan ve genelde stok yani itme sistemli şirketlerde
işçi çıkartma gözlenmiştir.(Toyota çekme üretim sistemini benimsemiş ve
temelini atan şirkettir. )
Kendimde lise döneminde seri üretim yapan jameson fabrikasında çalışmış
biri olarak hemen hemen kritik yerlerdeki usta başı ve teknik birimlerdeki
çalışanlar dışında 1 yıldan fazla çalışan ile tanışmamıştım.
Bu firmalardaki genel merkezleri tarafından alınan kararlar sonucu üretim yapılır yada yapılmaz. Ford gibi verdikleri
tüm üretim gücünde eşit oranla küçülme sonucu
bundan Türkiye’de nasibi almaktadır. Yüzdesel olan küçülme ABD de Türkiye’de de
hatta Hindistan fabrikalarında yaşanmaktadır.
Direk a firmasının dünya genelinde iç çıkarmasının yanında o firmanın tedarikçilerinden
daha az ürün ve hizmet sağlaması sonucu kendi personelinde bir azalma yaşanması
yüksek ile muhtemel olarak karşımıza çıkmaktadır.
İşten çıkarılma konusunda bir başka durumda Yerel yönetimlerde gerçekleşen
işten çıkartmalaradır. Burada özel sektör gibi insan kaynakları birimi ve şirketin
belirlediği durumlardan söz edilemez. Yerel yönetimler hizmet verdiği bölgedeki
talebe göre kadrolu yada sözleşmeli personel alımı yapmak ile birlikte, işten
çıkarılmalar kadrolu personeller için 657 devlet memurları kânunu ve 5397 Belediye
kanununda ilgili maddelerce açıklanmıştır. Sözleşmeli personeller için ise
bölge işkur ile yayınlanarak ve il çalışma müdürlüğünün gözetiminde alım
yapılmaktadır. İş hakkının son verilmesi yapılacak olan sözleşmelerde çalışılan
hizmet ve süre göz önünde bulunadurarak belirtirmiştir. Sözleşme süresi dolmadan
çıkarımlar belediye personel daire başkanlığı üzerinden gerekli sebepler
sunularak yapılmaktadır.
Türkiye’de her dönem haberlerde kendine yer bulan belediyelerde işçi
çıkarılmasının büyük bir çoğunluğu sözleşmeli yada diğer adıyla taşeron işçiler
oluşturmaktadır. Belediye ile ek hizmet sağlayacak olan yetkili firma
arasındaki yapılan iş anlaşmasının son bulmadı fiyat anlaşmazlığı yada bir
tarafın üstüne düşenleri yerine getirmemesinden de kaynaklıdır. Çıkarma haberleri
bölgedeki yeni belediye başkanının değişmesi sonrası gözlerden kaçmayacak kadar
önemli ve yoğun yaşanmaktadır.
Disk Mayıs 2019 İşsizlik Raporunda
İşsiz sayısı (dar tanımlı) 4 milyon 730 bin
Geniş tanımlı işsiz sayısı 7 milyon 669 bin
Geniş tanımlı işsizlik yüzde 22,2
Mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik artmaya devam ediyor
İşsiz sayısı bütün zamanların rekorunu kırdı
İşsizlik oranı 2008-2009 krizi düzeyine yükseldi
Tarım dışı işsizlik yüzde16,9 ü tarım dışı kadın işsizliği yüzde 20,5
Tarım dışı genç işsizliği 26,1
İstihdam bir yılda 811 bin azaldı
İstihdam ağustos 2018-şubat 2019 arasında
2 milyon azaldı
SGK sigortalı sayılarını 5 aydır açıklamıyor
Tarama yapılan Site ve Linkleri
Ülgen, H. ve Mirze S. K. (2013). İşletmelerde Stratejik Yönetim.
İstanbul: Beta Yayınları
Yılmaz, M. K., Başar, E. E. ve Pabuçcu, H. (2015). Pazarlama
Kaynaklarına En Uygun Rekabetçi Pazarlama Stratejisinin Belirlenmesi: Kış
Turizmi Otellerine Yönelik Bir Uygulama. Ege Akademik Bakış Dergisi, 15 (39),
409-419.
Dinçer, Ö. (2013). Stratejik Yönetim ve İşletme Politikası. İstanbul:
Alfa Yayınları
http://www.tuik.gov.tr/HbGetirHTML.do?id=30854
https://t24.com.tr/haber/ekonomideki-kriz-isciyi-vurdu-fabrikalarda-isten-cikarimlar-basladi,677260
https://www.evrensel.net/haber/372511/ozsutte-kriz-gerekcesiyle-isten-cikarmalar-yasandi
http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/calisma_yasami/1054268/Fabrikalarda_isten_cikarmalar_basladi.html
http://disk.org.tr/wp-content/uploads/2019/02/DISK-AR-Krizde-Emeğin-Durumu-Arastirmasi-SON.pdf
http://www.sanalbasin.com/cay-alim-sezonu-yaklasmasina-ragmen-lipton-isci-alimini-askiya-aldi-30591354/
https://www.haberler.com/yayin-hayatina-ara-veren-flash-tv-de-toplu-isten-11878441-haberi/
https://www.gazeteduvar.com.tr/gundem/2018/08/13/tekstilde-isten-cikarmalar-gerekce-kriz/
https://www.kirsehirhaberturk.com/petlasta-isci-kiyimi-devam-ediyor.html
http://www.milliyet.com.tr/rulman-da-bin-640-isci-is-birakti-ankara-yerelhaber-830333/
0 Comments:
Yorum Gönder